Allah'ın Sıfatları Nelerdir? Zâtî ve Sübûtî Sıfatlar

Neden öğrenilmeli?

Allahü Teâlâ'ya iman, imanın altı şartının birincisidir. Allah'ı doğru tanımak ise yalnızca adını bilmekten ibaret değildir; O'nun sıfatlarını kavramak, kulun inanç hayatına sağlam bir zemin kurar. Hanefi ilmihaline göre bu sıfatlar iki ana başlıkta incelenir: Sıfat-ı Zâtiyye ve Sıfat-ı Sübûtiyye.

Sıfat-ı Zâtiyye (Zâtî Sıfatlar)

Allahü Teâlâ'nın zâtına ait, zıddı veya yokluğu asla düşünülemeyen altı sıfattır.

1. Vücûd — Var olmak Allah vardır. Varlığı zorunludur; O'nsuz hiçbir şey var olamaz.

2. Kıdem — Evvelinin olmaması Allah'ın varlığının başlangıcı yoktur; O ezelîdir.

3. Bekâ — Sonunun olmaması Allah'ın varlığının sonu yoktur; O ebedîdir.

4. Vahdâniyet — Birlik Allah, zâtında ve sıfatlarında birdir; hiçbir ortağı yoktur.

5. Muhâlefetün lilhavâdis — Yaratılanlara benzememek Allahü Teâlâ, sonradan yaratılan hiçbir şeye benzemez. Akla ne gelirse Allah onun gayrıdır.

6. Kıyâm binefsihi — Varlığında hiçbir şeye muhtaç olmamak Allah, var olması için başka bir varlığa muhtaç değildir; O bizzat kâimdir.

Sıfat-ı Sübûtiyye (Sübûtî Sıfatlar)

Allah'ta olduğu kesin olarak sabit olan sekiz sıfattır.

1. Hayat — Diri olmak Allahü Teâlâ diridir ve dirilticidir.

2. İlim — Bilmek Allah her şeyi bilir; kalplerdeki gizli niyetleri dahi.

3. Semi' — İşitmek Allahü Teâlâ her sesi, her fısıltıyı işitir.

4. Basar — Görmek Allah her şeyi görür; karanlık gecede kara taşın üzerindeki kara karıncanın hareketini bile.

5. İrâdet — Dilemek Allah ne dilerse onu, dilediği gibi işler; hiçbir şey O'nun iradesinin dışında gerçekleşmez.

6. Kudret — Güç yetirmek Allahü Teâlâ her şeye kâdirdir; O'nun gücünün dışında hiçbir şey yoktur.

7. Kelâm — Konuşmak Allah, harf ve sese muhtaç olmaksızın konuşur. Kur'ân-ı Kerîm, Allah'ın kelâmıdır.

8. Tekvîn — Yoktan var etmek Bütün mahlûkatın yaratıcısı Allahü Teâlâ'dır; O dilediğini yoktan var eder.

Sıfatları kavrarken dikkat edilecekler

Allah'ın sıfatlarını öğrenirken şu noktalara dikkat etmek gerekir:

• Sıfatları anlamlandırırken insana ait özelliklerle kıyaslamaktan kaçınılmalıdır.
• "Muhâlefetün lilhavâdis" sıfatı, diğer tüm sıfatların doğru anlaşılmasının anahtarıdır.
• Sıfatları ezberlemenin yanında her birinin ibadet ve günlük hayata yansımasını da düşünmek gerekir.
• Tartışmalı akaid meselelerinde ehil bir âlime ya da güvenilir ilmihale başvurulmalıdır.

Günlük hayata yansıması

Her sıfat, kulun Allah ile ilişkisini derinleştirir:

• İlim sıfatını bilen kul, gizli-açık her hâlinde dikkatli davranır.
• Semi' ve Basar sıfatlarını bilen kul, söz ve eyleminde hesaplı olur.
• Kudret ve İrâdet sıfatlarını bilen kul, tevekkülü doğru anlar; sebeplere sarılırken sonucu Allah'tan bekler.
• Tekvîn sıfatını bilen kul, şükrün yalnızca Allah'a yapılması gerektiğini kavrar.

Sonuç

Allahü Teâlâ'nın zâtî ve sübûtî sıfatlarını öğrenmek, sağlam bir inanç hayatının temelidir. Bu sıfatlar yalnızca akaid dersinin konusu değil; namazdan duaya, şükürden tevekküle kadar bütün ibadetlerin anlam zeminini oluşturur.