Orucu Bozan Şeyler Nelerdir? Kaza ve Kefaret Gerektiren Durumlar
Orucu bozan ve bozmayan durumları, sadece kaza gerektirenleri, hem kaza hem kefaret gerektirenleri Hanefi fıkhıyla madde madde öğrenin.
Orucu bozan şeyler
Hanefi ilmihalinde orucu bozan durumlar ikiye ayrılır: yalnızca kaza gerektiren ve hem kaza hem kefaret gerektiren durumlar.
Sadece kaza gerektiren durumlar
- Özür (hastalık, yolculuk vb.) nedeniyle orucu bırakmak
- Ağıza yabancı bir madde kaçarak yutmak (fark edildiğinde)
- İlaç veya göz/kulak damlası kullanmak (bazı mezhep görüşlerine göre)
- Damardan serum almak
- Oruçlu olduğunu unutarak yemek–içmek, ardından "orucum bozuldu" sanarak devam etmek
- İmsak olmadan önce oruca başlamayıp kuşluk vaktinden sonra niyet etmek
Hem kaza hem kefaret gerektiren durumlar
Ramazan günü özürsüz ve kasıtlı olarak orucu bozmak, özellikle:
- Yiyip içmek
- Cinsel birliktelik
Bu iki durumda hem o günü kaza etmek hem de kefaret ödemek gerekir.
Orucu bozmayan durumlar
- Unutarak yemek veya içmek
- Farkında olmadan su yutmak (ağzını çalarken)
- Rüyada ihtilam olmak
- Kan aldırmak (hacamat)
- Gözlere damla damlatmak
- Dişten, ağız yarasından kan gelmesi (yutulmadığı sürece)
- Diş fırçalamak (macun yutulmadığı sürece)
- Kas içi enjeksiyon (gıda niteliği taşımayan)
Kefaret nedir, nasıl ödenir?
Kefaret üç şekilde ödenir (sırasıyla):
- Bir köle azat etmek (günümüzde uygulanamaz)
- Altmış gün arka arkaya oruç tutmak
- Altmış fakiri bir gün doyurmak
Kesintisiz altmış güne gücü yeten önce bunu yapar. Yetemeyen altmış fakiri doyurur.
Sonuç
Oruçla ilgili ince meseleler mezhep içinde farklılık gösterebilir. Şüphe duyulan durumlarda güvenilir bir ilmihal veya ehil bir din görevlisine danışmak en doğru yoldur. Ramazan orucu ve fitre yazılarımıza da bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
- Enjeksiyon veya serum almak orucu bozar mı?
- Hanefi mezhebine göre damardan verilen serum orucu bozar; kas içine yapılan enjeksiyon ise bozmaz. Gıda niteliği taşımayan iğneler genellikle bozmazken ayrıntı için ilmihale başvurulmalıdır.
- Diş fırçalamak veya gargara yapmak orucu bozar mı?
- Diş fırçalamak orucu bozmaz; ancak macunun bir kısmının yutulmamasına dikkat edilmesi tavsiye edilir. Gargara yapılırken boğaza su kaçması orucu bozar.
- Unutarak yemek veya içmek orucu bozar mı?
- Unutarak yenip içilmesi orucu bozmaz. Fark edilince yemeyi bırakmak ve oruca devam etmek gerekir.
- Sadece kaza gerektiren durumlar ile kaza ve kefaret gerektiren durumlar arasındaki fark nedir?
- Kaza; bozulan günün yerine bir gün oruç tutmaktır. Kefaret ise bunun üzerine ek bir ceza olup altmış gün kesintisiz oruç veya altmış fakiri doyurmayı gerektirir.
- Kefaret orucu nasıl ve kaç gün tutulur?
- Kefaret, altmış gün arka arkaya (kesintisiz) oruç tutmaktır. Aralıkta özürsüz bozulursa baştan sayılır. Buna gücü yetmeyenler altmış fakiri doyurur.
- Göz veya kulak damlası orucu bozar mı?
- Hanefi mezhebine göre göz damlası orucu bozmaz. Kulak damlası ise yırtık zar yoksa bozmaz; ayrıntı için ilmihale başvurulmalıdır.