Fitre (Sadaka-i Fıtr) Nedir, Kime Farz Olur, Ne Zaman Verilir?
Sadaka-i fıtrın (fitrenin) miktarını, farz olma şartlarını, verilme vaktini ve fidye ile farkını Hanefi ilmihali çerçevesinde öğrenin.
Fitre (Sadaka-i Fıtr) nedir?
Fitre, Ramazan Bayramı'na kavuşan her müslüman için vacip olan mali bir ibadettir. Kişinin kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler adına ödenir. Amacı, yoksulların bayramı sevinçle geçirebilmesini sağlamaktır.
Fitrenin vacip olma şartları
- Müslüman olmak
- Hür olmak
- Ramazan'ın son günü güneş batarken aslî ihtiyaçlardan fazla nisap miktarı mala sahip olmak
Zekât nisabına ulaşmak şart değildir; günlük nafaka ve borçlardan fazla bir miktar yeterliyse fitre vacip olur.
Kimin adına ödenir?
- Kişinin kendisi
- Küçük çocukları
- Velayetindeki akıl hastaları
Büyük çocuklar ve eş adına ödenmesi vacip değil, gönüllü bir lütuftur.
Fitre miktarı
Hanefi mezhebine göre üç temel gıda maddesi üzerinden hesaplanır:
| Gıda | Miktar | Yaklaşık ağırlık | |---|---|---| | Buğday | ½ sâ' | ~1,75 kg | | Arpa | 1 sâ' | ~3,5 kg | | Kuru üzüm / hurma | 1 sâ' | ~3,5 kg |
Para olarak ödenecekse, belirlenen gıdanın piyasa fiyatı esas alınır. Diyanet İşleri Başkanlığı her yıl fitre miktarını ilan eder.
Fitrenin verileceği kişiler
Fitre, zekâtın verilebileceği sekiz sınıfın aynısına verilir. Öncelik, yakın çevredeki fakir ve muhtaçlardadır. Fitreyi bir kişiye toplu vermek de birkaç kişiye bölmek de caizdir.
Verilme vakti
- En faziletli vakit: Bayram sabahı namazdan önce
- Vacip olan son vakit: Bayram namazına kadar
- Sonrasında verilirse: Geçerlidir ancak sevabı azalır
- Ramazan öncesi verilirse: Caiz; önceden ödeme sayılır
Fidye ile farkı
Fidye, iyileşme umudu kalmamış hasta veya yaşlı kişinin her bozulan veya tutulmayan oruç günü için ödediği bedeldir. Fitre ise Ramazan'a kavuşmanın karşılığı olarak ödenir; oruçla doğrudan ilgisi yoktur.
Sonuç
Fitre, Ramazan'ın tamamlanması ve bayrama hazırlık niteliğinde önemli bir mali ibadettir. Miktar ve verilecek kişiler konusunda ayrıntı için zekât nedir ve zekât kime verilir yazılarına bakılabilir.
Sık sorulanlar
- Fitre ne zaman verilmelidir, bayram namazından önce mi sonra mı?
- Fitreyi Ramazan Bayramı namazından önce vermek vaciptir; namazdan sonra verilirse yine geçerlidir ancak sevabı azalır.
- Fitre miktarı nasıl hesaplanır?
- Hanefi mezhebine göre fitre; buğday için yarım sa' (yaklaşık 1,75 kg), arpa veya kuru üzüm için bir sa' (yaklaşık 3,5 kg) değerinde gıda ya da bunların para karşılığıdır.
- Çocuklar için de fitre verilmeli midir?
- Evet. Baba, velayeti altındaki küçük çocuklar için de fitre verir. Akıl hastası aile fertleri için de aynı hüküm geçerlidir.
- Fidye ile fitre aynı şey midir, aralarındaki fark nedir?
- Hayır. Fitre, Ramazan bayramına özgü bir mali ibadettir. Fidye ise oruç tutamayan kişinin her gün için ödediği bedeldir; miktarı fitre ile aynı olsa da amacı farklıdır.
- Oruç tutamayan yaşlı veya hasta için fidye miktarı nedir?
- Bir günlük fidye, bir günlük fitre miktarıyla aynıdır. Ramazan'daki her bozulan veya tutulmayan gün için ayrı fidye verilir.